19 Նոյեմբեր, Գշ, Հիսնակաց պահքի Բ օր

Գրքեր

Բանախոսություն «Հայ Եկեղեցին և Հայոց հայրապետները 20-րդ դարում» թեմայի շուրջ

Մարտի 1-ին Զորավոր Ս. Աստվածածին եկեղեցու «Զորավոր» երիտասարդաց միությունը, «Եկեղեցին մենք ենք» ծրագրի շրջանակներում, մասնակցեց «Հայ Եկեղեցին և Հայոց Հայրապետները 20-րդ դարում» թեմայի շուրջ բանախոսությանը, որը վարեց Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ, աստվածաբանական գիտությունների թեկնածու՝ Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը: Հերթական բանախոսությունը սկսվեց «Տերունական աղոթք»-ով:

Տեր Վազգենը նախ անդրադարձավ իր կողմից հեղինակած «Հայ Եկեղեցին և Հայոց Հայրապետները 20-րդ դարում» գրքի ստեղծման պատմությանը, որը սկզբնական շրջանում «Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու հարաբերությունները Ռուսաստանի և Ռուս Ուղղափառ եկեղեցու հետ» վերնագրով եղել է Սանկտ Պետերբուրգի Հոգևոր ակադեմիայում իր կողմից պաշտպանած թեկնածուական աշխատանքը: Վերջին երկու տարիներին ռուս և հայ քրիստոնյա ընթերցողին հնարավորություն ընձեռնվեց «Հայ Եկեղեցին և Հայոց հայրապետները 20-րդ դարում» գրքի շնորհիվ ծանոթանալու Հայ եկեղեցու և հայ ժողովրդի պատմության ծանր ժամանակաշրջաններից մեկին:

Բանախոսության ընթացքում Տեր Հայրն այդ ծանր դարաշրջանին անդրադարձավ՝ ըստ Հայոց կաթողիկոսների առաջնորդության ժամանակաշրջանների: «Ի համեմատություն նախորդ դարաշրջանների՝ 20-րդ դարը Հայ եկեղեցու համար եղել է ամենածանրը իր հետևանքներով: Միայն Հայոց ցեղասպանության ժամանակ չորս հազար հոգևորականներ կոտորվեցին, մեր հիմնական վանքերը, որ Արևմտյան Հայաստանում էին, ավերվեցին, բազմաթիվ ձեռագիր մատյաններ ոչնչացվեցին: Վիճակը ծանր էր նաև ռուսական կայսրության, այնուհետև Խորհրդային միության ներքո գտնվող Արևելյան Հայաստանի համար, ամեն ինչ արվում էր, որպեսզի ճնշվեին ազգային բոլոր դրսևորումները: Դպրոցներում կատեգորիկ արգելվում էր դասավանդել Հայաստանի պատմության և աշխարհագրության առարկաները, քանի որ դրանք կարող էին հայերի մեջ պետականության վերականգնման երազանքներ առաջացնել»,- ասաց Տեր Հայրը:

Տեր Վազգենը երիտասարդներին համառոտ ներկայացրեց այս դարաշրջանում առաջնորդած Հայոց ութ կաթողիկոսների ազգանվեր և եկեղեցաշեն գործունեությունը՝ սկսած դարասկզբին՝ 1907թ.-ին իր մահկանացուն կնքած կաթողիկոսից՝ Մկրտիչ Ա Վանեցուց, ում ժողովուրդը սիրում էր կոչել Խրիմյան Հայրիկ, մինչև 1999 թ-ին Հայոց կաթողիկոս ընտրված Գարեգին Բ Ներսիսյանը, ով արդեն 21-րդ դարում շարունակում է առաջնորդել Հայ եկեղեցին: Այս դարաշրջանում կաթողիկոսական ընտրությունների հետ կապված մեծ սահմանափակումներ և խոչընդոտներ են եղել, երկար տարիներ արգելված է եղել մյուռոնօրհնեքի արարողություն կատարել և միայն 1955 թ.-ից Վազգեն Ա-ին հաջողվել է վերականգնել Հայ եկեղեցու՝ յուրաքանչյուր յոթ տարին մեկ Սուրբ մյուռոն օրհնելու ավանդությունը: Հայոց կաթողիկոսներից ամենաերկարը՝ երեսունինը տարի, գահակալել է Վազգեն Ա կաթողիկոսը, ով այն երջանիկ կաթողիկոսներից էր, ում օրոք տեղի ունեցավ Հայաստանի անկախացումը: Հայ հոգևորականներն իրենց ծառայությունն են բերել նաև ռուսական բանակում՝ տասը կետից բաղկացած «Հրահանգ զինվորական քահանաների համար» ուղեցույցի համաձայն: Այս շրջանում Արևելյան Հայաստանում ևս Խորհրդային միության կողմից մոտ չորս հազար հայ հոգևորականներ աքսորվեցին և սպանվեցին:

Եզրափակելով բանախոսությունը՝ Տեր Վազգենը նշեց. «20-րդ դարում Հայ եկեղեցին կանգնած էր լինել-չլինելու առջև և Աստծո ողորմածությամբ Հայ եկեղեցին հաղթահարեց այդ ծանր դարաշրջանը: Այսօր էլ անկախ Հայաստանում Հայ եկեղեցին ենթարկվում է որոշակի հալածանքների, քանի որ այսօր էլ Հայ եկեղեցու կարևոր առաքելություններից մեկն է ազգապահպանությունը, իսկ հալածանքները նպատակաուղղված են հարված հասցնելու հայ քրիստոնյայի բարոյական արժեքներին՝ աղճատելու համար հայի տեսակը: Հետևաբար՝ որպես Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու անդամներ, պետք է ամեն ինչ անել պաշտպանելու համար մեր եկեղեցին, ինչի համար անհրաժեշտ է ճանաչել ու սիրել մեր եկեղեցին, նախանձախնդիր լինել հոգևոր կյանքում, հոգևոր գիտելիքներ ձեռք բերել՝ այն փոխանցելով նաև մեզ շրջապատող մարդկանց»:

Բանախոսության ավարտին «Զորավոր» երիտասարդաց միության պատասխանատու Տեր Վահան քահանա Առաքելյանը շնորհակալություն հայտնեց Տեր Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանին, որ, ներկայացնելով երիտասարդներին Հայ եկեղեցու և ժողովրդի համար նախորդ ծանր դարաշրջանը, անցյալից կարևոր դասեր քաղելու հորդորներ տվեց. «Հայ եկեղեցին միշտ փորձությունների և պայքարի մեջ է եղել: Այսօր՝ որպես Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու անդամներ, գոհությամբ փառաբանենք Տիրոջը, որ շնորհիվ Հայոց եկեղեցու գահակալների թողած հոգևոր ժառանգության Հայ եկեղեցին լիարժեքորեն իրականացնում է իր առաքելությունը: Երջանիկ սերունդ ենք, քանի որ ազատ ենք և մեր հավատքի համար մեզ ոչ ոք չի բռնադատում, շատ կարևոր է ներկայիս Ամենայն Հայոց հայրապետ Գարեգին Բ-ի ներդրումը Հայ եկեղեցու ծառայության մեջ: Ուստի արժևորենք այն, ինչ ունենք՝ անտարբեր չգտնվելով մեր հոգևոր արժեքների հանդեպ»:

 

Կարինե Սուգիկյան

01.03.18
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․