27 Փետրվար, Եշ, Մեծ Պահքի Դ օր

Գրքեր

Սուրբ Փոկաս եպիսկոպոսի վարքը

Բարեկարգության ժամանակներում և հավատքի հաստատության հինգերորդ1 տարում մի պոնտացի մարդ կար, Պանփիլոս անունով, որ քրիստոնյա էր և բարի գործեր էր անում: Եվ մի կին ուներ, որ առավել [հայտնի էր] իր բարի գործերով: Եվ Պանփիլոսը նավագործ էր և նավավար` հմուտ նավագնացական գործերին: Եվ նրանք որդի չունեին և ուխտով ու աղոթքով խնդրում էին Տեր Աստծուց, որ` իբրև իրենց կյանքի սփոփանք, մի որդի շնորհի: Եվ Աստված լսեց նրանց աղոթքները, և Պանփիլոսի կին Մարիամը Քրիստոսի ծննդյան օրը մի որդի ծնեց: Եվ ուրախացան, որ Տերը նրանց մեծ [պարգև] ընծայեց` որդի շնորհելով իբրև նրանց աղոթքների պտուղ: Եվ նրա հայրն ասաց. «Սա մեզ հեռու կպահի կյանքի զվարճություններից, ինչպես և կփրկի մեղքերից և կուղղորդի աստվածգիտության հրահանգներով»: Եվ ութերորդ օրը նրան քրիստոսական կնիք տվեցին և Փոկաս կոչեցին: Եվ տղային սնում էին առանձնակի զգուշությամբ` տալով փոքր ժամանակ թույլատրելի ոչ բոլոր կերակուրներն ու ըմպելիքները:

Եվ երբ հինգ տարեկան դարձավ, նրան սուրբ Գրքերի ուսման տվեցին, որ և սովորում և իմաստնանում էր առավել, քան իր հասակակիցները: Նաև իրեն կրթում էր պահքով և պայծառանում բարի գործերով և մշտապես աղոթում էր` թե՛ գիշերները, թե՛ ցերեկները: Իսկ նրա հայրն ու մայրը հիանում էին մանկան առաջադիմությամբ, որ օր ըստ օրե լավից շարժվում էր դեպի լավագույնը: Եվ ծնողները գոհանում էին Տիրոջից, որ Սուրբ Հոգու կողմից առաջնորդվելով դեպի արդարություն` որդին կրթվում է: Եվ երբ դարձավ տասը տարեկան, ծնողները որոշեցին, որ նավարկության արհեստը սովորի:

Եվ այնպես պատահեց, որ Ալեքսանդրիայից եկած մի նավ պիտի ձմեռեր Պոնտոսում: Եվ երբ եկավ գարունը, կամեցան գնալ: Եվ մեծ բազմություն հավաքվեց, որպեսզի նավը ծովն իջեցնեն: Եվ հազար յոթ հարյուր այրեր, Թեոն անունով նավապետի հրամանով բոլոր կողմերից բռնելով նավը, կամենում էին այն իջեցնել ծովը: Եվ այդ ժամանակ նավն իջեցնող լծակը ջարդվեց: Եվ երեք երիտասարդ հրմշտոցի ժամանակ զոհվեց, ու մեծ խռովություն սկսվեց բազմության մեջ: Իսկ երբ հոգնած նավապետը նիրհեց, տեսավ մեկին, որն ասում էր. «Թեո՛ն, Թեո՛ն, վե՛ր կաց, գնա՛ քաղաք և փնտրի՛ր Պանփիլոսի և Մարիամի որդի Փոկասին, որպեսզի նա գա և նավում եղածներիդ փրկի այն վտանգից, որ ձեր դեմ հարուցում է բանսարկուն»: Եվ անմիջապես ելնելով` գնաց քաղաք և սկսեց բարձրաձայն գոչելով ասել. «Ողորմեցե՛ք մեզ, քաղաքի՛ բնակիչներ, և ցո՛ւյց տվեք մանուկ Փոկասին` Պանփիլոսի և Մարիամի որդուն»: Եվ ամբողջ քաղաքն այնտեղ հավաքվեց, իսկ Թեոնը նրանց պատմեց եղելությունն ու իր տեսիլը և ասաց նրանց. «Աղաչո՜ւմ եմ բոլորիդ, աջակցեցե՛ք մեր փրկությանը»: Եվ ճանաչելով Փոկասի հորն ու մորը, տղային բերեցին այնտեղ, ուր բազմությունն էր հավաքված: Եվ մանուկ Փոկասին նայելով` նավապետը նկատեց, որ տեսիլում [երևացածի] նման է: Եվ արտասվելով` նրա ոտքերն ընկավ ու ասաց. «Անմա՛հ Թագավորի և բարձրյալ Աստծու ծառա, մի՛ հապաղիր, արի՛, փրկի՛ր մեզ վտանգաշատ վշտից, որ չար բանսարկուն է հարուցում»: Եվ նրան պատմեց տեսիլն ու եղելությունը: Եվ սուրբ մանուկ Փոկասը հոժարությամբ գնաց նրա հետ: Եվ երբ մոտեցավ նավին, դևը ճչաց. «Փոկա՛ս, Աստծո՛ւ ծառա, ինչո՞ւ ես գալիս ինձ հալածելու այն նավից, որ պետք է խորտակեի և կործանեի սրանց»: Եվ դևն այս ասաց ոչ թե կամավոր, այլ որովհետև հրեշտակները խոշտանգում էին իրեն: Եվ լսելով` բազմությունը սքանչացավ, և աղաղակում ու ասում էին Աստծու սուրբ Փոկասին. «Փրկի՛ր մեզ խարդավանքից չարի, որ իր կամքին հակառակ խոստովանեց, թե մեզ կորստի պիտի մատներ»: Իսկ Աստծու սուրբը քաջալերում էր նրանց, որ չվախենան չարի խարդախություններից: Եվ դիմելով դևին` ասաց. «Աստծու Քրիստոս Որդին, որ իր կամավոր խաչելությամբ կործանեց քո զորությունը, քեզ կհալածի դեպի անապատը, ուր չես կարողանա վնասել մարդկային ազգին»: Իսկ չար դևը ճոճում էր նավը` ծովը թափելով մարդկանց և նավի բեռները: Եվ սարսափած բազմությունն աղաղակում ու միաբան ասում էր սրբին. «Օգնի՛ր մեզ… կործանվում ենք մեզ հասած վտանգից»: Իսկ նա ոգեշնչում էր նրանց և ասում, որ չերկնչեն չարից: Եվ ծնկի իջնելով` արտասվելով սկսեց աղոթել Աստծուն և ասել. «Բարերա՛ր և արդար Թագավոր, որ ջրերի վրա խորտակեցիր վիշապի գլուխը և նրա ճիրաններն ընկածներին կորզելով` փրկեցիր: Եվ զորություն տվեցիր Քո ծառաներին, որ վերացնեն նրա խարդախություններն ու զորությունը: Այժմ Քո մարդասեր գութը ցո՛ւյց տուր Քո ծառաներին և ճնշի՛ր չարին ու իր գործակիցներին: Չարի բռնությունից փրկի՛ր այս մարդկանց, որ Քո արարածները փառավորեն Քո անունը, որովհետև Դու ես արժանի փառքի ու պատվի. և Քեզ փառք հավիտյանս»: Եվ երբ բազմությունն արտասանեց` «Ամեն»,- դևը սանձվեց և փոթորկահողմի նման անմիջապես անհետացավ այնտեղից, և ծովի ու նավի վրա խաղաղություն տիրեց: Եվ փրկվելով` բոլորը փառավորում էին ամենակալ Աստծուն: Իսկ սուրբը նրանց սովորեցնում էր Աստծու երկյուղած լինել և ապրել հավատքի ու սիրո մեջ` հավիտենական կյանքի հույսով և չերկնչել դևերից, որ զորություն չունեն հավատացյալների` Քրիստոսի մերձավորների վրա, չնայած տարբեր կերպարանքներ ընդունելով` զարհուրեցնում են պարզամիտներին, որոնք տեղյակ չեն [դևերի] դավաճան էությանը: Նաև շատ այլ բաներ պատմեց նրանց Քրիստոսի զորության, դևերի երևակայականության մասին և նավազներին խաղաղությամբ ճանապարհեց, ուր որ գնալու էին, իսկ ինքը տուն վերադարձավ` ծնողների մոտ: Եվ տեսնելով` ծնողները խնդությամբ և բերկրանքով գոհանում էին Աստծուց անպատմելի շնորհների համար, որոնք Տերը պարգևել էր մանկանը: Եվ տղայի հռչակը տարածվեց Պոնտական ամբողջ երկրով: Նաև [փրկված նավազներն] էին պատմում կատարվածը:

[Իսկ մի անգամ] Ամասիայի մոտակայքում սաստիկ ալիքներն սկսեցին ժայռերին խփել խարսխված մի նավ, և [նավազներն] աղաղակում և Աստված էին կանչում: Եվ քաղաքի բնակիչները տեսան, որ նավը խորտակման եզրին է և տեղյակ պահեցին Փոկասին: Եվ նա անմիջապես գնաց ծովեզր և երկու թիավարների հետ մակույկ նստելով` շտապով նավ հասավ: Եվ սկսեց արտասվելով աղոթել Աստծուն, որ նավակոծվածներին փրկի, դադարեցնի ալիքներն ու ապրեցնի վտանգվածներին: Եվ ծովը խաղաղվեց: Իսկ մի երիտասարդ, որ բռնված էր չար դևի կողմից, աղաղակեց և սկսեց գոռալ. «Ինչո՞ւ այստեղ եկար, Փոկա՛ս, դևերի՛ հալածիչ: Գիտենք քեզ, թե ով ես դու և որ Քրիստոսից իշխանություն ես ստացել` Նրա անունով մեր որոգայթներից փրկելու նավերն ու նավավարներին»: Իսկ Աստծու սուրբը սաստեց դևին, և նա ծխի պես չքացավ ծովից ու նավից: Եվ նավում եղածների համար մեծ խնդություն եղավ, ժայռից հեռացրեցին նավն, ու սուրբը նրանց ճանապարհեց, ուր որ պետք է գնային:

Եվ նրան ոսկի տվեցին, իսկ նա չվերցրեց: Եվ աղաչեցին, որ վերցնի և աղքատներին տա. և տվեցին հարյուր դահեկան: Եվ Ամասիա քաղաքը վերադառնալով` բաշխեց կարոտյալներին: Եվ իր վարքով ասես անմարմին էր մարմնի մեջ, մշտապես զորանում էր պահքով, աղոթքով և աստվածային Գրքերի ընթերցանությամբ: Եվ Տեր Հիսուս Քրիստոսի անունով բժշկեց բազում հիվանդների և դիվահարների: Եվ այսպես նրա անունը տարածվեց ամբողջ երկրով մեկ, և նրա ծնողներին երանի էին տալիս թե՛ տղամարդիկ, թե՛ կանայք, թե՛ մեծամեծները, թե՛ տնանկները:

Եվ մի դեպք եղավ մի նավի հետ, որ Պոնտոս պիտի հասներ: Եվ ծովի ալիքներից քշվելով` երկար օրեր չկարողացան որևէ նավահանգստի հասնել: Եվ սկսեցին աղոթել Աստծուն` առ Տեր բարեխոս ունենալով սուրբ Փոկասին: Եվ վերին տեսչությամբ սուրբ Փոկասն իմացավ ալեկոծության և նավի ու մարդկանց` վտանգի մեջ գտնվելու մասին: Եվ Տիրոջ ազդով գնաց ծովեզր, բարի պատահմամբ նավելու պատրաստ մի մակույկ գտավ ափին: Եվ երեք թիավարների հետ բարեհաջող հասավ վտանգված նավին և սկսեց բոլորի հետ աղոթել և ասել այսպես.

«Ամենակա՛լ Տեր Աստված, որ Քո ծառային զորություն տվեցիր ծովի վրա, որ կարողանա Քո անվամբ փրկել նավապետին և նավակոծյալներին, որովհետև Դու ես ծովի և ցամաքի Տերը: Դու, որ Քո ծառա Մովսեսի միջոցով կիսեցիր Կարմիր ծովը և անցկացրեցիր Իսրայելի ժողովրդին, իսկ նրանց թշնամի Փարավոնին իր զորքով հանդերձ ընկղմեցիր: Դու, որ փրկեցիր Հովնանին, որ ալեկոծության ժամանակ ծովն էր ընկել, և որին կուլ էր տվել կետը: Դու, որ սուրբ Գրիգոր Սքանչելագործի միջոցով ցամաքեցրիր ծովը և խաղաղություն հաստատեցիր երկու բարբարոս եղբայրների միջև, որ վիճակով տրված երկիրն առաջինից ավելի մեծարեն` ի փառս և ի պատիվ Քեզ: Այժմ ևս այս վտանգվածներին փրկություն շնորհի՛ր Քո անվամբ, որով գոյություն ունեն բոլորը` թե՛ արդարները, թե՛ մեղավորները, որովհետև Քո արարածներն են և Քեզ գոհություն և փառք են մատուցում` այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից»: Եվ երբ բոլորն ասացին` «Ամեն», խռովված ծովը հանդարտվեց: Եվ սուրբը խնդությամբ ճանապարհեց նավորդներին` ի փառս և ի գովություն Արարչին: Եվ վերադարձավ իր տեղը` ծնողների մոտ և նրանց հետ մշտապես օրհնում էր Տեր Հիսուս Քրիստոսին: Երբ լրացավ Փոկասի քսան տարին, առավել առաջադիմեց և ավելի շատ նավակոծյալների էր Տիրոջ անվամբ խաղաղության նավահանգիստ լինում: [Սակայն] նա չէր գոռոզանում ի վերուստ իրեն տրված այդ շնորհով, այլ խոնարհ էր սրտով, հեզ էր բարքով և պատրաստակամ կարոտյալների հանդեպ: Աստվածասեր և եղբայրասեր էր, աննկուն բարեպաշտության մեջ և անհագ աստվածային վարքում: Հանապազ պահքի և աղոթքի մեջ էր և մաքուր սրտով և բոլոր զգայարաններով Աստծուն փառք էր մատուցում: Եվ երբեք չէր դադարում բարի գործեր կատարելուց, այլ օր ըստ օրե ավելին էր անում: Եվ ոչ միայն կենդանության ժամանակ էր ալեկոծյալների փրկիչ, այլ Աստված նրան շնորհ պարգևեց նաև վախճանից հետո, որ եթե ծովում վտանգվածները նրա անունով Տիրոջն աղաչեն` փրկվեն: Եվ առաքինության վարքով երևելի և սքանչելագործ էր մանկուց ի վեր մինչև վախճանը, նաև հռչակավոր էր ամենքի` թե՛ հավատացյալների, թե՛ անհավատների համար:

Եվ քսան տարեկանից հետո սարկավագության կոչվեց և բարեպաշտության մեջ դարձավ ավելի ջերմեռանդ: Երեսուն տարեկանից հետո քահանայության կոչվեց և առատացավ բարի գործերով: Եվ վերջապես երեսուներեք տարեկանից հետո եպիսկոպոսության աստիճանի կոչվեց: Եվ սրբերն էին, որ նրան հարկադրում էին ընդունել սարկավագության, քահանայության և եպիսկոպոսության աստիճանները, իսկ նա, կրոնավորի վարքը պահպանելով բոլոր աստիճաններում` անդադար խորհում էր վերին կոչման, Հիսուս Քրիստոսի մասին: Եվ Ավետարանի ճշմարտությամբ էր հովվում Տիրոջ ժողովրդին` մտքով և գործերով միշտ խորհելով առաջընթացի մասին: Եվ ոչ թե որևէ մեկի դրդմամբ, այլ հոգու վայելչությամբ էր անսասան և հարազատ մնում պատվիրաններին մեր Աստված Քրիստոսի, որին փառք բոլոր սրբերից` հավիտյանս. ամեն:

 

 

1  Բն.` «յեօթներորդի հինգերորդի» այսպես:

 

Վարք Սրբոց, Հատոր Դ, Ս. Էջմիածին – 2010թ.

 

25.03.15
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․