14 Օգոստոս, Ուր, Աստվածածնի պահքի Ե օր

Գրքեր

Սուրբ Սարգսի և Բագոսի վկայաբանությունը

Մաքսիմիանոս ամբարիշտ թագավորի հալածանքների ժամանակներում նույն այս կայսեր հրամանով Անտիոքոս դուքսը, որ սատանայի արբանյակն էր, ի Քրիստոս ունեցած հավատքի համար բռնեց Սարգիս և Բագոս երանելիներին: Եվ ատյանում նստելով` հրամայեց բերել նրանց և սպառնալիքներով պարզեց երանելիների ամրությունն ու համարձակությունը, որ արհամարհելով հորդորներն ու պատիվների խոստումները` [նաև] սպառնալիքներն առ ոչինչ համարեցին: Այնժամ խիստ բարկանալով` Անտիոքոսը հրամայեց տաճարից հանել երանելի Սարգսին և ուշադիր հսկել, իսկ երանելի Բագոսին պրկել և չարչարել դալար արջառաջիլերով այնքան երկար, մինչև տանջողները հոգնեցին և անզոր ընկան: Եվ երբ դադարեցրին, հրամայեց շրջել երանելիին և հարվածել որովայնին: Եվ ասաց Բագոսին. «Այժմ կտեսնես` կարո՞ղ է քեզ փրկել և ազատել իմ ձեռքից քո Քրիստոսը, որին Աստված ես ասում»: Եվ առավոտից մինչ երեկո այսպես հոշոտեցին նրա մարմինը: Եվ արյունը հոսում էր առատորեն, որովայնն ու լյարդը պատռվեցին և պայթած աղիքները ծածկեցին փորը: Այնժամ սուրբն ասաց Անտիոքոսին. «Սատանայի՛ սպասավոր, տանջողներդ տկարացան, մոլեգնած հանդգնությունդ խաղաղվեց, Մաքսիմիանոս բռնակալը հաղթվեց, ձեր հայր բանսարկուն ամոթով մնաց, որովհետև ինչքան որ տանջանքներից ապականվում է արտաքին մարդը, այնքան նորոգվում է ներքին մարդը գալիք հավիտենական կյանքի համար»: Եվ երբ նա ասաց այս, ձայն հնչեց երկնքից. «Ճգնակյա՛ց զինվոր Բագոս, այժմ արի՛ սրանից հետո քեզ համար պատրաստված արքայությունը»: Եվ շուրջը եղողները, երբ լսեցին այս, հիացան և մեռածի պես [անշարժ] եղան: Այսպես չարչարվելով` հոգին ավանդեց Աստծու հրեշտակի ձեռքը:

Եվ պարտության ամոթից զայրացած դուքսը սուրբ նշխարները թաղման արժանի չհամարեց, այլ հրամայեց նետել բերդի հյուսիսային կողմը` շներին, գազաններին և թռչուններին, իսկ ինքը ելնելով` գնաց: Եվ բերդից հեռու նետված նշխարների մոտ հավաքվեցին գազաններն ու շրջապատեցին, սակայն վերևից իջած հավքերը չէին թողնում, որ գիշակեր գազաններն ու շները մոտենան նշխարներին: Եվ այդպես մնաց մինչև երեկո, իսկ երեկոյան մի այրում բնակվող եղբայրներից ոմանք իջան, վերցրեցին երանելու նշխարները ու տարան քարանձավն, ուր իրենք էին բնակվում:

Իսկ երանելի Սարգիսը տրտմել էր և խռովվել սուրբ Բագոսի բաժանման համար: Եվ մշտապես արտասվելով ասում էր. «Վա՜յ ինձ, եղբա՛յր իմ և զորակից Բագոս, այլևս չենք սաղմոսի միասին և չենք ասի. «Ի՜նչ վայելուչ է և ի՜նչ բարի, որ եղբայրները միասին են բնակվում»: [Վա՜յ ինձ], որ բաժանվեցիր և ինձ մենակ ու անմխիթար թողեցիր»: Այս էր ասում և մտքով անցկացնում, երբ գիշերը նրա առջև հայտնվեց երանելի Բագոսը` զվարթերես իբրև հրեշտակ, զինվորի պայծառ հանդերձանքով և ասաց. «Ինչո՞ւ ես տրտմում և խռովվում: Չնայած մարմնով հեռու եմ քեզանից, սակայն աղոթքներով և սաղմոսերգությամբ քեզ հետ եմ և ասում եմ. «Քո պատվիրանի ճանապարհներով ընթացա» (Սաղմ. ՃԺԸ. 32) և` «Ժառանգեցի Քո վկայությունը» (Սաղմ. ՃԺԸ. 111): Նաև դու, եղբա՛յր, փութա՛ ինձ շուտ հասնել բարի խոստովանությամբ, որովհետև քեզ հետ մեկտեղ է պատրաստված Թագավոր Քրիստոսի արդարության պսակը»: Եվ առավոտյան ելնելով` [երանելին] պատմեց, թե ինչպես տեսավ սուրբ Բագոսին:

Դուքսը Բարբաղիս բերդից վաղ դուրս եկավ Սուր ամրոցը գնալու: Եվ սուրբ Սարգիսը հետն էր և աղաչում էր դքսին սպանել իրեն, իսկ նա չէր լսում: Երբ եկավ Սուր, դուքսը նստեց տաճարում և իր մոտ կանչեց երանելի Սարգսին ու ասաց նրան. «Ամբարիշտ Բագոսը կամեցավ չարաչար մահ ընդունել` չցանկանալով զոհ մատուցել աստվածներին և իրեն արժանի մահ ընդունեց: Ինչո՞ւ նաև դու, արգո՛ Սարգիս, այդ խաբեական և ամբարիշտ պաշտամունքին հետևելով` այնքան տառապանք տեսար: Պատկառում եմ քեզնից, հիշելով այն բարին, որ կատարեցիր իմ հանդեպ: Իշխանությունը, որ ընդունեցի, դու առիթ եղար դրան, սակայն այժմ` դու հարցվողն ես, իսկ ես քննության ատյանում եմ նստած»: Երանելի Սարգիսը և Քրիստոսի վկան պատասխանեց և ասաց. «Անտիոքո՛ս, այս տառապանքն ու կարճատև անպատվությունն սկիզբն է մեծ ազատության և հավիտենական կյանքի` երկնքի և երկրի բոլոր շնչավորների Թագավոր Քրիստոսի մոտ: Երանի թե այժմ լսեիր ինձ և ճանաչեիր իմ Աստված և Թագավոր Քրիստոսին և ընդունեիր անսասան իշխանությունն ու անվախճան փառքերը, որովհետև աշխարհի քո իշխանությունը շուտ կընկնի, ըստ սաղմոսի, որ ասում է. «Դուք մեռնում եք որպես մարդ և ընկնում ինչպես մի իշխան» (Սաղմ. ՁԱ. 7), և դարձյալ ասում է. «Տեսա ամբարշտին մեծացած ու բարձրացած, ինչպես Լիբանանի մայրիները, [մոտով] անցա, և չկար, փնտրեցի՝ ու նրա տեղը չերևաց» (Սաղմ. ԼԶ. 35-36): Անտիոքոսն ասաց նրան. «Զառանցական և հիմար խոսքերդ մի կողմ թո՛ղ և զո՛հ մատուցիր աստվածներին` լսելով բարեպաշտ Մաքսիմիանոսի հրամանը, այլապես գիտեցիր, որ ստիպված եմ մոռանալ ինձ արած շնորհներդ և օրինական ու դժնդակ տանջանքների կմատնեմ քեզ անողորմաբար»: Երանելի Սարգիսը պատասխանեց դքսին և ասաց. «Արա՛ ինչ կամենում ես, որովհետև Քրիստոս է իմ օգնականը, որ ինձ ասաց, թե` «Մի՛ երկնչիր նրանցից, որ սպանում են մարմինդ և հոգիդ չեն կարող սպանել, այլ երկնչիր Նրանից, որ կարող է հոգին ու մարմինը կործանել գեհենում» (Մատթ. Ժ. 28; Ղուկ. ԺԲ. 4-5): Արդ քո առջև է մարմինն իմ: Տանջի՛ր և չարչարի՛ր ինձ որպես կամենում ես, հիշելով միայն այս. որ չնայած սպանում ես մարմինս, հոգուս չես կարող տիրել` ո՛չ դու և ո՛չ քո հայր սատանան»: Զայրացած դուքսն ասաց. «Ինչպես տեսնում եմ` իմ ներողամտությունը քեզ ամբարշտության առիթ տվեց»: Եվ կանչելով զինվորների հրամանատարին` ասաց. «Շտապ պատրաստել տուր երկար` [դեպի ներս խփված] մեխերով կոշիկներ և հագցրեք դրան»: Եվ երբ հագցրեցին նրան, դուքսը կառք նստեց և երանելիին իր առջևից ուղարկելով` հրամայեց ընթանալ մինչև Տետրապյուրգիա բերդը` կառքն արագ վարելով: Եվ վերջինից մինչև Սուր բերդը ինը մղոն է: Եվ առջևից ընթանալով` սուրբը սաղմոսում և ասում էր. «Համբերությամբ սպասեցի Տիրոջը, և նայեց ինձ: Ինձ հանեց հեթանոսական տառապանքի փոսից և կուռքերի [պատրաստման] նյութ կավից: Ոտքերս խոստովանության հաստատուն ժայռի վրա կանգնեցրեց և ուղղեց ընթացքն իմ» (հմմտ. Սաղմ. ԼԹ. 2-3):

Երբ եկան Տետրապյուրգիս բերդը, դուքսն ասաց. «Զարմանում եմ, Սարգի՛ս, ի՞նչպես կարողացար դիմանալ այդ տանջանքին»: Սուրբ Սարգիսը պատասխանեց և ասաց. «Ոչինչ են ինձ համար դառնությունները և քաղցր են որպես մեղրի մոմ»: Կառքից իջնելով` դուքսը գնաց ճաշելու, իսկ սրբին հրամայեց զինվորական բանտում պահել: Եվ երբ երեկոն իջավ, սուրբը սաղմոսում էր և ասում. «Ովքեր հաճախակի ուտում էին հացն իմ, հաճախակի սկսեցին իմ դեմ խաբեություն գործել (Սաղմ. Խ. 10) պարանով չարաչար պրկեցին ինձ, որոգայթ պատրաստեցին ոտքերիս` կամենալով գայթակղեցնել ինձ (Սաղմ. ՃԼ. 6), բայց ե՛կ, Տեր, հասի՛ր և գլորի՛ր նրան և փրկի՛ր ամբարիշտներից անձն իմ» (Սաղմ. ԺԶ. 13): Եվ գիշերով Տիրոջ հրեշտակն իջավ ու բժշկեց նրա ոտքերը: Իսկ առավոտյան, ատյանում նստելով, դուքսը [մարդիկ] ուղարկեց, որ բերեն նրան, մտածելով, թե բռնած կբերեն` գալ չի կարողանա: Եվ երբ գալիս էին, հեռվից տեսավ սրբին, որ բոլորովին անկաշկանդ քայլում էր, և խիստ զարմանալով` ասաց. «Այս մարդը կախարդ է, դրա համար համարձակվեց այսպիսի [բաներ գործել] ինքնակալ թագավորի դեմ` կախարդությամբ անելով ամենը: Եվ դրա տեսքն իսկ վկայում է իմ ասածները. ես կարծում էի, որ երեկվա տանջանքներից հետո չի կարողանա այստեղ գալ, ոտքերին կանգնել, իսկ այժմ զարմանում եմ, թե ինչպես է քայլում, ասես ոչինչ չի եղել»: Եվ երբ երանելի Սարգիսը կանգնեց նրա ատյանի առջև, Անտիոքոսն ասաց. «Վե՛ր նայիր և գոնե այսուհետ սթափվի՛ր, թշվառակա՛ն, զո՛հ մատուցիր աստվածներին` ազատվելով տանջանքներից, որովհետև խնայում եմ քեզ` հիշելով ինձ արված բարեգործությունդ: Իսկ եթե չզոհես, գիտեցի՛ր, որ քեզ չի փրկի կախարդությունդ, որ ի գործ դրեցիր առողջանալու համար»: Երանելի Սարգիսը պատասխանեց և ասաց. «Երանի թե դու սթափվեիր ու արթնանայիր սատանայական խաբեությունից և մոլորությունից: Ես սթափ եմ ի Տեր, որ քո հայր սատանային փշրում է իմ ոտքերի տակ և ինձ հաղթանակ շնորհում քո դեմ: [Զգոն եմ Տիրոջով], որ ուղարկեց Իր հրեշտակին և բժշկեց ինձ, իսկ կախարդը դու ես, որ երկրպագում ես կուռքերին, որովհետև կախարդություն է անշունչ կուռքերին պաշտելը, քանի որ ամեն չարի սկիզբ դրանից է»:

Առավել զայրանալով` Անտիոքոսը կառք նստեց և հրամայեց նույն կոշիկները հագցնել սրբին և իր առջևից ընթանալ մինչև Հռուսափատ բերդը, որ նույնպես ինը մղոն է Տետրապյուրգիսից: Երբ եկավ Հռուսափատ բերդը, դուքսն ասաց երանելի Սարգսին. «Բևեռների ցավերը հիմարությունդ չանցկացրի՞ն, ո՛վ երիցս թշվառական: Այժմ կլսե՞ս մեզ, զոհ կմատուցե՞ս աստվածներին, թե՞ նախկին մոլորությանդ մեջ համառ ես»: Քրիստոսի վկա սուրբ Սարգիսը պատասխանեց և ասաց. «Այս գիտեցի՛ր, Անտիոքոս, որ իմ հիմարությամբ ի զորու եղա չարամիտ և չարախորհուրդ ուժդ կործանելու: Կատարի՛ր ինչ կամենում ես, որովհետև ես դևերին չեմ երկրպագի և կուռքերին զոհ չեմ մատուցի, այլ փութում եմ իբրև անբիծ ողջակեզ անձս մատուցել իմ Տեր Աստծուն»: Եվ երբ դուքսը տեսավ, որ Քրիստոսի քաջ վկան հաստատուն և անշարժ է առ Աստված հավատքով, նրա վրա մահվան այսպիսի վճիռ կայացրեց. «Սարգիսը օտար դուրս եկավ աստվածների պաշտամունքին և հարազատ` ամբարիշտ պաշտամունքին քրիստոնյաների` մեղանչելով մեր ինքնակալ թագավոր Մաքսիմիանոսի առջև, չկամեցավ լսել նրա բարեպաշտ հրամանները` զոհ մատուցել աստվածներին: Օրենքն այս է պահանջում նրա համար` թո՛ղ սրով ընկնի»: Իսկ ոմանք, որ այնտեղ էին, աղաղակում էին և ասում. «Դատաստանդ արդա՜ր է»:

Ներս մտան դահիճները և բերանակապ դրեցին սրբին և այնտեղից հանելով` տարան նրան, որ սրով սպանեն: Եվ տղամարդկանց, կանանց և երեխաների մեծ բազմությունը գնում էր նրանց ետևից, որ տեսնի սրբի վախճանը: Եվ բոլորը, նայելով նրա գեղապատշաճ դեմքին և երիտասարդ հասակին, դառնաղի լաց էին լինում և հոգոց հանում: Իսկ երբ հասան այն տեղը, ուր պետք է սպանվեր Սարգիս երանելի վկան, սուրբն աղաչեց դահճապետին, որ մի փոքր ժամանակ տան իրեն: Եվ տեղում կանգնելով` աչքերը երկինք հառեց և աղոթելով ասաց. «Վայրի գազաններն ու երկնային թռչունները ճանաչում են Քո իշխանությունն ու կամքը և ժողովվեցին Քո սուրբ անվամբ, որպեսզի իրենց անբանական էությամբ բանական մարդու էությանը ծառայեն, ցույց տալով Քո մարդասիրությունը, որ կամենում ես, որ ամեն մարդ ապրի և ճշմարտության գիտությանը գա: Տե՛ր, մի՛ հիշիր սրանց տգիտության մեղքերը, որ գործեցին իմ դեմ: Լուսավորի՛ր սրանց մտքերի աչքերը և մահից հեռացնելով` առաջնորդիր դեպի Քո ճշմարտությունը` հնարավորություն տալով ապաշխարելու: Եվ սրանց Քո գիտությանը դարձրո՛ւ: Տե՛ր, ընդունի՛ր իմ հոգին և տեղավորի՛ր Քո երկնային հարկերում, նրանց հետ, որ սկզբից ևեթ հաճո եղան Քեզ: Ճշմարտությա՛ն Աստված, հանձնում եմ իմ հոգին, որ փրկես ինձ»: Ավարտելով աղոթքը` խաչակնքեց և ծնկի իջավ: Եվ հատեցին սրբի գլուխը: Եվ հոգին հրեշտակների ձեռքն ավանդեց: Եվ ձայն եղավ երկնքից և ասաց. «Դու, Բագոսի՛ զինվորակից, ճգնազգյա՛ցդ Սարգիս, արի՛ քեզ պատրաստված արքայությունը, որովհետև հրեշտակների զորքերը, հայրապետների բանակները, առաքյալների և արդարների հոգիներն ու մարգարեների դասերը քեզ են սպասում, որովհետև նրանց հետ պիտի ընդունես քեզ պատրաստված արքայությունը»:

Իսկ այն տեղը, ուր թափվել էր սուրբ վկայի արյունը, պատռվեց և մեծ վիհ եղավ. այդպես կամեցավ Տեր Քրիստոս: Եվ հեթանոսները, վիհը տեսնելով, երկյուղեցին և չէին համարձակվում մոտենալ և ոտնատակ տալ սուրբ վկայի արյունը: Եվ սրբի հիշատակի այդ տեղն Աստծու հրամանով մինչ այժմ հայտնի է: Իսկ սրբի վախճանը տեսնելու եկածներից ոմանք, շատերի որոշմանն անսալով, հավաքեցին նշխարներն ու թաղեցին նույն տեղում, ուր վկայեց սուրբը:

Այսպես սահմ ամսի երեսունին մարտիրոսվեցին Քրիստոսի երանելի վկաները Սարգիսն ու Բագոսը` ճշմարիտ հավատով և արժանի գոհությամբ պսակ ընդունելով Քրիստոսի բոլոր սրբերի հետ:

Եվ Հռուսափատ բերդում հավաքվեցին տասնհինգ եպիսկոպոսներ և մի տեղ վկայարան կառուցեցին: Եվ սուրբ վկաներ Սարգսի և Բագոսի նշխարները փառավորապես դրեցին ներսում, ուր բազում բժշկություններ էին լինում սուրբ վկաների բարեխոսությամբ` փառավորելով Հորը, Որդուն և Սուրբ Հոգուն, այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից. ամեն:

 

Վարք Սրբոց, Հատոր Դ, Ս. Էջմիածին – 2010թ.

01.04.15
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․