Գրքեր

Հովիվը և հոտը

«Ես եմ բարի Հովիվը. բարի Հովիվն Իր կյանքն է տալիս ոչխարների համար» (Հովհ. 10:11):

Ամեն անգամ, երբ կարդում ենք Ավետարանները, զարմանքով նկատում ենք, որ Ավետարանական պատմությունների մեջ կարգավորվածությունը թերի է: Ինչպես նաև զգալի է տրամաբանական կապի բացակայությունը մանավանդ Հիսուսի ճառերի մեջ, նույնիսկ այն ճառերի, որոնք միևնույն թեմայով են և միայն մեկ անգամ են արտասանվել: Կարգավորվածության և կապի այսպիսի պակասն ուշագրավ է մասնավորապես Հովհաննեսի 10-րդ գլխում, որի առաջին մասն ընթերցվեց այսօրվա Ճաշու Ավետարանի միջից և որի առաջին 18 համարները բովանդակում են Տիրոջ իրապես ամենաառինքնող և գրավիչ ճառերից մեկը:

Հիսուս Իր խոսքը սկսում է՝ Ինքն Իրեն նմանեցնելով մի Հովվի, որը գնում է փարախ՝ ոչխարներին փնտրելու: Այստեղ ամեն բան շատ պարզ և հասկանալի է: Սակայն հանկարծ 8-րդ համարում համեմատության եզրը փոխվում է: Հիսուս այլևս Ինքն Իրեն Հովվի չի նմանեցնում, այլ փարախի Դռան. «Ես եմ ոչխարների Դուռը»:

Կարելի է ենթադրել, որ սա մի նոր համեմատություն է, որով Հիսուս կամենում է գաղափարական այլ հորիզոններ բացահայտել: Սակայն իրականում այդպես չէ. երեք համար այն կողմ նախընթաց համեմատության իմաստը բացահայտվում է, և Հիսուս հայտարարում է, որ Նա ոչ թե փարախի Դուռն է, այլ ոչխարների Բարի Հովիվը. «Ես եմ Բարի Հովիվը»:

Մենք՝ քարոզիչներս, մեր քարոզներում բոլորովին այլ եղանակով ենք առաջնորդվում: Մենք ջանում ենք իրար կապակցել մեր արտահայտած գաղափարները՝ խնամքով դրանք կարգավորվածության մեջ դնելով: Եթե այդպես չանենք, մեր քարոզները շատ միապաղաղ տպավորություն կթողնեն և դժվար կլինի գրավել ունկնդիրների ուշադրությունը:

Մեր և Հիսուսի քարոզների միջև անհուն տարբերություն կա նման այն տարբերությանը, որը գոյություն ունի մարդու և Աստծու գործերի միջև: Ճարտար ու վարժ պարտիզպանը, երբ կամենում է մշակել պարտեզը, ջանում է ծառերը մեկ գծի վրա տնկել և ծառուղիներ կազմել պարտեզին վայելչատեսություն տալու նպատակով: Բնության մեջ սակայն այսպիսի բան չենք տեսնում. այնտեղ չենք հանդիպում համաչափության, չենք գտնում մի այնպիսի բան, որը մեզ «կհիշեցնի» կարկինի կամ չափի մասին: Այսուամենայնիվ ո՞վ կարող է համարձակվել՝ ասելու, որ բնության գեղեցկությունը չի գերազանցում գեղարվեստի գեղեցկությանը:

Այսպես ուրեմն, մարդը, անկարող լինելով կարգուկանոն հաստատելու իրերի և գաղափարների իսկության և էության մեջ, փափագում է կարգուկանոն հաստատել այնտեղ, որտեղ իր զգայարանները կարող են կիրառել իրենց շոշափելու «կարողությունը», այսինքն՝ իրերի մակերևույթի ու արտաքինի վրա:

Մարդկային այս տկարության պատճառով այսօր ևս, փոխանակ Հիսուսի խոսքում քայլ առ քայլ ի հայտ եկող գաղափարական ընդլայնմանը հետևելու, անհրաժեշտ եմ համարում Ձեզ հետ խորհրդածության նյութ դարձնել Նրա ճառի այս վսեմ արտահայտությունը միայն. «Ես եմ Բարի Հովիվը. Բարի Հովիվն Իր կյանքն է տալիս ոչխարների համար»: Միևնույն ժամանակ կամենում եմ ամփոփել Քրիստոսի ճառում առկա իմ ընտրած այս բնաբանի հետ ուղղակիորեն կապ ունեցող բոլոր ցիրուցան հատվածները:

Ուրեմն այս առակում Հիսուս Իրեն նմանեցնում է մի Հովվի, ընդ որում հոգևոր անդաստանում Նա կատարում է հովվին հատուկ բոլոր պարտականությունները: Սուրբ Գրքում պատկերավոր շատ դրվագներ կան, որոնք, հակառակ իրենց գեղեցկությանը, այժմ այնքան էլ խոսուն չեն, քանի որ դրանց իսկությունը մենք մշտապես բնության ծոցում ենք լսել կամ տեսել: Սակայն երբ առիթ ունենանք՝ այդ դրվագները ուշադրությամբ կարդալու և դրանց մասին մտամփոփ խորհրդածելու, այդժամ այդ պատումները հրաշալի ու խորունկ տպավորություն կթողնեն մեզ վրա:

Այդպիսի գեղեցկատեսիլ դրվագներից են ոչխարների ու հովվի պատկերները, որոնց հաճախ ենք հանդիպում Հին և Նոր Կտակարաններում թե՛ իրական, թե՛ այլաբանական իմաստներով: Արևելքում, ինչպես գիտեք, շատ բնական երևույթ է դաշտերում կամ բլրակների շուրջը ոչխարների հոտեր տեսնելը, որոնք հանդարտորեն արածում են և առաջնորդվում իրենց հովիվների կողմից:

Այսպես օրինակ, Աբրահամը՝ հավատի հայրը, անթիվ հոտեր ունեցավ: Մովսեսը 40 տարի շարունակ իր աներոջ՝ Հոթորի հոտերն արածեցրեց Քորեբ լեռան վրա: Դավիթը՝ թագապսակ մարգարեն և աստվածատես բանաստեղծը, որի սաղմոսները սնունդ են եղել միլիոնավոր հոգիների համար, մանկության տարիներին իր հոր հոտերն էր արածեցնում և հովվի այդ փորձառությունից ելնելով էլ ներշնչվեց՝ գրելու 22-րդ սքանչելի սաղմոսը: Կարդա՛նք, և կհամոզվեք, որ իրավամբ սքանչելի է այն. «Տերն է իմ Հովիվը, և ինձ ոչինչ չի պակասելու: Ինձ բնակեցրեց դալարագեղ վայրում և հանգստավետ ջրերի մոտ ինձ սնուցեց: Ինձ վերադարձրեց իմ հոգին և Իր անվան համար ինձ առաջնորդեց արդարության ճանապարհներով: Թեկուզ գնամ մահվան ստվերների միջով, չարից չպիտի վախենամ, քանզի Դու, Տե՜ր, ինձ հետ ես: Քո ցուպն ու գավազանը կմխիթարեն ինձ» (Սաղմ. 22:1-4):

Հիշո՞ւմ եք, թե Գողիաթի հետ կռվելու առնչությամբ նա ինչ ասաց Սավուղ թագավորին. «Քո ծառան իր հոր ոչխարներն էր արածեցնում, և երբ առյուծ կամ արջ էր գալիս, և հոտից ոչխար էր տանում, ես նրան հետապնդում էի, զարկում և նրա երախից կորզում ոչխարը: Իսկ եթե ինձ վրա էր հարձակվում, բռնում էի նրա կոկորդից, հարվածում ու սպանում նրան (Ա Թագ. 17:34-35) ….Առյուծի ու արջի ճանկերից ինձ ազատող Տերն ինձ կփրկի նաև այդ փղշտացու ձեռքից» (հմմտ. Ա Թագ. 17:37):

Եզեկիել մարգարեն գերության մեջ գտնվող իսրայելացիներին նմանեցնում է անպաշտպան ոչխարների, և սակայն Աստված առաջնորդում ու փրկում է նրանց: «Փարթամ արոտավայրերում եմ արածեցնելու նրանց և նրանց փարախը Իսրայելի բարձր լեռների վրա է լինելու: Նրանք բարեհարմար փարախում են հանգստանալու և Իսրայելի լեռների վրա՝ պարարտ արոտավայրերում են արածելու: Ես եմ արածեցնելու Իմ ոչխարներին, և Ես եմ հանգիստ տալու նրանց,- ասում է Տեր Աստված:- Կորածին փնտրելու եմ, մոլորվածին՝ հետ դարձնելու, հյուծվածին՝ զորացնելու: Նրանց արածեցնելու եմ Իմ արդարությամբ» (հմմտ. Եզեկ. 34:14-16):

Դարձյալ, մի՞թե հովիվները չէին, որ առաջինն ստացան աշխարհի Փրկչի Ծննդյան բարի լուրը: Սա մեզ չպիտի զարմացնի, քանի որ հովիվը մշտապես տրամադիր է ինքնամփոփման և մտահայեցողության: Միայն լռության ու խաղաղության մեջ մաքուր զգացումով լցված սուրբ հոգիներին են հայտնվում մեծ և սքանչելի խորհուրդները:

Անշուշտ Հիսուս Նազարեթում ու նրա շրջակայքում, Գալիլիայի լճակի եզերքին, ինչպես նաև Երուսաղեմի մերձակա դաշտերում և բլուրների վրա հաճախակիորեն հանդիպում էր անհամար ոչխարների՝ իրենց հովիվներով: Այս իրական պատկերների տպավորության տակ Հիսուս ողբալով տեսնում էր մի հակապատկեր. չարչարվող ժողովուրդը ցաքուցրիվ եղած հոտի էր նմանվում, որ չուներ իր հովիվը. «Տեսնելով ժողովրդի բազմությունը՝ Հիսուս գթաց նրանց, որովհետև հոգնած և լքված էին, ինչպես հովիվ չունեցող ոչխարներ» (Մատթ. 9:36):

Թերևս ոմանք կարծում են, որ ներկայումս ժողովրդին ոչխարների հոտի հետ համեմատելն այնքան էլ պատշաճ չէ և գուցե այդ համեմատությունը տեղին էր հին ժամանակների համար: Սակայն սխալ է այդ տեսակետը. ես ուզում եմ իմ այս քարոզով ապացուցել նաև, որ այս համեմատությունը որքան հին, նույնքան էլ արդիական և կարծվածից շատ ավելի իրական է: Այս հարցում համոզվելու համար Ձեր ուշադրությունը հրավիրում եմ երեք կետերի վրա.

  1. Մարդը նման է ոչխարի:
  2. Առանց Հովվի այդ ոչխարը կարող է կորչել:
  3. Բարի Հովիվը վտանգում է իր անձը ոչխարի համար:

1. Մարդը նման է ոչխարի: «Ի՞նչ, մարդը ոչխարի նմա՞ն է: Մի՞թե կարելի է մարդուն նմանեցնել ոչխարի: Մարդն ո՜ւր, ոչխա՛րն ուր: Օ՜, մարդը շատ ու շատ ավելի բարձր է ոչխարից»:- Այսպես են արտահայտվում ոմանք, սակայն ես իմ հերթին շտապեմ հայտնել, որ երեք հատկանիշներ կան, որոնք ցույց են տալիս մարդու նմանությունը ոչխարին:

Առաջինը անբանական լինելն է: Մարդը, որքան էլ առավել գիտուն լինի, միևնույն է հոգեկան հարցերում իմացազուրկ է: Նյութական իմացականության տեսանկյունից մարդը սքանչելի գիտելիքների է տիրապետում. բոլոր հայտնագործություններն ու գյուտերը, որոնք օրեցօր բազմապատկվում են, մարդու իմացական կարողության ապացույցներն են: Մարդն առաջադիմությունից դեպի մեկ այլ առաջադիմություն է ընթանում, և գյուտերի աշխարհն իրապես հրաշքների աշխարհ է եղել վաղնջական ժամանակներից սկսած. դա ոչ ոք չի կարող ուրանալ:

Այդ ամենն ուրանալը կնշանակեր բացահայտ ճշմարտությանը հակառակ ընթանալ: Սակայն որքա՜ն զարմանալի և ցավագին է տեսնել, որ այդ նույն մարդը բացարձակապես բթամիտ է իր հոգուն ու դրա ապագային վերաբերող հարցերում: Հոգևոր բաները, անտեսանելի իրականությունները ավելի կամ պակաս չափով փակ են մարդու առջև, և միայն մի քանի հանճարներ, ինչպես օրինակ՝ Կանտը, Պասկալը, Սոկրատը, Պողոս առաքյալն ու մանավանդ Հիսուս, «հսկաներ» են եղել՝ կարողանալով տեսնել և բացատրել հոգեկան երևույթներն ու անտեսանելի իրականությունները: Ներկա մարդը «թզուկ» է, և շատ իրավացի է ասված, որ որքան զարգանում է արտաքին աշխարհի վերաբերյալ մարդու իմացականությունը, այնքան ասես հոգեկան աշխարհը փակվում է նրա առջև:

Երկրորդ «ապացույցը», որը բնորոշ է ոչխարին, նվազ պաշտպանված լինելն է: Սրան հակառակ նա ունի շատ «թշնամիներ», մանավանդ այն երկրներում, որտեղ դեռ ամեն բան նախասկզբնական բնույթ ունի: Հետևաբար պետք է մեկը, որը կպաշտպանի նրան, այլապես նա անխուսափելիորեն գայլերի բաժին կդառնա: Մի՞թե այս պարագան հատկանշական չէ նաև մեր արդի վիճակի համար: Մենք ամենքս շրջապատված ենք թշնամիներով՝ «գայլերով»: Ինչպես ասում է Բլոդոսը՝ «մարդը մարդու համար գայլ է»: Մի՞թե դրա մասին չեն վկայում ժամանակակից պատերազմները:

Եվ հակառակ նրան, որ աներևակայելի զենքեր են հնարվել, մարդ կարո՞ղ է ինքն իրեն պաշտպանված ու զորավոր համարել: Մի՞թե ամեն մարդ էլ չի խորհում այն մասին, որ ինքը տակավին զուրկ է պաշտպանությունից: Սակայն մարդը սրանից անհամեմատ ահարկու թշնամի ունի, որն աներևույթ է և «պատկանում» է հոգեկան աշխարհին և որի մասին արդի մարդը դժբախտաբար ոչինչ չգիտի: Չէ՞ որ «մեր պատերազմը մարմնի ու արյան դեմ չէ, այլ իշխանությունների ու պետությունների, այս խավար աշխարհի տիրակալների և երկնքի տակ գտնվող չար ոգիների դեմ» (Եփես. 6:12):

Ահա թե ինչու է արդի մարդը պարտված՝ հակառակ իր «բարեկեցիկ» ընթացքի: Եվ թեպետ մռնչող առյուծը, որի մասին խոսում է Պետրոս առաքյալը, այլևս չի թափառում մարդու շուրջը, սակայն նա արդեն իսկ իր որսին տիրացել ու հոշոտել է այն նույն պահին, երբ մարդն իրեն զորավոր և հաղթական էր կարծում:

Օ՜, եթե մարդ իմանար իր տկարությունը, նրա անձի համար գիտական հրաշալի հայտնագործություններից ավելի կարևոր կլիներ այս հոգեկան ճանաչողությունը, և այդժամ նա ամեն միջոց կձեռնարկեր հզոր պաշտպան ու ապավեն գտնելու համար, և անխուսափելիորեն կհանդիպեր Նազովրեցի Հիսուսին, Որը միակն է, Ով կարող է մարդուն հաղթությունից հաղթության առաջնորդել՝ հակառակորդին պարտության մատնելով:

Վերջապես, ոչխարի մասին կարելի է ասել, որ նա ի վիճակի չէ ինքն իրեն առաջնորդելու: Նրան անպատճառ հովիվ է պետք, քանի որ առանց հովվի ոչխարը ո՛չ միայն չի կարող պաշտպանել իրեն, այլև անկարող է իր համար սնունդ ապահովող արոտավայրեր գտնելու: Ոչխարը չունի այն բնազդը, որն ունի կենդանիների մեծ մասը, կամ էլ եթե ունի, ապա այն շատ թույլ է զարգացած:

Ուրեմն պետք է լրացնել այն, ինչ պակասում է նրան. այդ պակասը հովիվն է, որը «լրացնում» է նրան՝ առաջնորդելով դեպի հանգստավետ ջրերը՝ ոչխարի ծարավը հագեցնելու, կամ էլ դեպի արոտավայրեր սնվելու պահանջը բավարարելու համար:

Այստեղ ևս տեսանելի է մարդու հոգեկան դրության արտապատկերը: Մարդ գիտի իր իսկ անձնական միջոցներով իրեն «առաջնորդել», երբ հարցն իր ֆիզիկականին, զվարճությանն ու վաստակածին է վերաբերում: Բայց երբ խնդիրն առնչվում է ճակատագրի, կյանքի, ապագայի մասին խորհելուն, մարդ անկարողության է մատնվում, և որքան ջանում է ճիշտ ուղով ընթանալով լուծել իր այդ խնդիրը, այնքան անհաջողություն է կրում:

Ահա թե ինչու է մարդուն առաջնորդ, հովիվ հարկավոր: Եվ անհրաժեշտ է, որ այդ հովիվը բարի լինի, քանի որ մարդ հոգևորապես այնքան սահմանափակ է, որ անմտաբար ինքն իրեն դյուրությամբ մատնում է վարձկանների, գողերի, ավազակների առաջնորդությանը, որոնք ուրիշ «զբաղմունք» չունեն, քան միայն իրենք իրենց, իրենց անձերն ի վնաս հոտի ծառայեցնելն է:

Ուրեմն խոնարհաբար ընդունենք, որ մենք, ըստ Հիսուսի մեկնաբանության, նման ենք այն դժբախտ ոչխարներին, որոնք չեն կարող բաժանվել հովվից, ուստի աներեր պիտի ընթանանք Հիսուսի հետևից, քանի որ Նա հովիվների միջից այն միակն է, Ով արժանի է «Բարի Հովիվ» կոչվելուն:

2. Առանց Հովվի այդ ոչխարը կարող է կորչել: Այս պարագան մեզ չպիտի զարմացնի: Պետք է գիտենանք, որ մարդ մշտապես կորսվելու վտանգի մեջ է: Չեմ կարծում, որ ասածս հեռու է իրականությունից: Համոզված եմ, որ կորչելու վտանգը բացարձակ և ամենասոսկալի իրականություն է:

Հիսուս խորունկ հուզմունքով և կարեկցանքով ասում էր, որ Ինքը եկել է՝ փնտրելու և փրկելու կորածին. «Որովհետև Մարդու Որդին եկավ՝ կորածին փրկելու» (Մատթ. 18:11): Մեր ժամանակակիցներից շատերն ուսերն են թոթվում և սկսում են ծիծաղել, իսկ եթե փոքր-ինչ «բարեհամբույր» են, ժպտում են, երբ լսում են այս «կորած» բառը: «Մենք կորա՞ծ ենք համարվում,- ասում են,- դա առնվազն անարգանք է մարդկության հասցեին, մանավանդ քաղաքակրթության բարձրագույն աստիճանին հասած մարդկության»:

Շատ լավ. Դուք, որ հպարտանում եք քաղաքակրթությամբ, ինչպե՞ս կարող եք բացատրել այն քաղաքակրթությունը, որը «թույլատրում» է՝ շեն ու ծաղկած քաղաքները արյունարբու գազանների վրեժխնդրությանը ենթարկվելով՝ այրվեն ու մոխրակույտի վերածվեն: Ինչպե՞ս պիտի բացատրեք այն քաղաքակրթությունը, որը «հանդուրժում» է ոճրագործ ձեռքերն ու ասես իրավունք է տալիս ոճրագործին՝ ընդարձակելու իր ոճրագործության սահմանները:

Ի՞նչ պետք է կոչել այսպիսի քաղաքակրթությունը, եթե ոչ «կորսված մարդկության քաղաքակրթություն»: Մարդ ինչքան էլ չուզենա խոստովանել իր կորսված լինելը, կա մի իրականություն, որը չի կարելի ուրանալ: Այսպես օրինակ, ինչպե՞ս պիտի բացատրել այն տրտմությունը, որը հետզհետե ներթափանցում է մարդկային ցեղի ուղն ու ծուծի մեջ, այն հոռետեսությունն ու վհատությունը, որը ծանրանում է ամենքի, մանավանդ մեր երիտասարդների սրտերին:

Բայց ահա բոլոր կողմերից ուժգին աղաղակներ ենք լսում, որոնք գոչում են գիտության և քաղաքակրթության անունից՝ ասելով, որ մարդը հաղթանակ է տարել աշխարհի նկատմամբ, որ նա գրավել է աշխարհը, որ այլևս կորստյան վտանգ չկա, քանի որ մարդը բացահայտել է ծովերի խորքերն ու լեռների ընդերքը, գիտե, թե ինչ է արևը, ինչ է ուղեղը: Մարդը ջնջել է հեռավորությունները, վերացրել է հիվանդություններից շատերը, ջնջել է տգիտությունը, վայրենիությունները…

Գիտության ու քաղաքակրթության այս աղաղակներին հակառակ սակայն ի՞նչ եմ տեսնում: Ահա տեսնում եմ քաղաքապետարանների ճակատային մասում, պատերազմական նավերի առաջնամասին, շոգեշարժերի անիվներին, գործարանների ծխարաններին, աշխատանոցների մեքենաների վրա անտեսանելի ձեռքով գրված այս խոսքերը. «Ի՞նչ օգուտ է մարդուն, եթե աշխարհը շահի, բայց իր կյանքը կորցնի ու կործանվի» (Ղուկ. 9:25):

Եթե անգամ Պոլինեզիայի վայրենին էլ շոգիով ու էլեկտրականությամբ «հաղթի» աշխարհին, եթե գա ժամանակը, որ անգամ մանկիկն էլ նախակրթարաններում քարե գնդիկներով խաղալու փոխարեն ընդունակություն ձեռք բերի՝ բացատրելու աստղերի շարժումները, եթե անգամ գիտությունը կարողանա հնարներ գտնել այլ մոլորակների հետ հարաբերություն հաստատելու համար, դարձյալ մարդը՝ գինովցած, իր հպարտության պատճառով կկորցնի հավիտենական հույսի գաղտնիքը, ապրելու նրբազգացությունը, և վերջապես կկորչի մարդու անձը, նրա հոգին, քանի որ նա ինքն իրեն մատնում է մեղսալի զվարճությունների, «անգութ» հաճույքների, լկտի խնջույքների, որոնք էլ ավելի են դառնացնում մարդու հոգեկան վիճակը, և նա նմանվում է վիրավորված, փոսի մեջ ընկած ոչխարի, որն անօգնական մայում է՝ անկարող իրեն ազատելու: Վրա է հասնում գիշերը, և նա սոսկում է, քանի որ լսում է գայլերի կաղկանձը:

Բարեբախտաբար Հովիվը ուր էլ որ լինի, ինչքան հեռավորություն էլ ընկած լինի Նրա ու հոտի միջև, միևնույն է Նա լսում և, ոչխարի ձայնից ազդված, փութով ընդառաջ է գնում նրան ու փնտրում է այնքան, մինչև գտնում է այդ կորած ոչխարին: «Եվ երբ գտնում է նրան, խնդությամբ դնում է Իր ուսերի վրա ու վերադառնում է տուն, կանչում է բարեկամներին և հարևաններին ու ասում է նրանց. «Ուրախացե՛ք Ինձ հետ, որովհետև գտա Իմ կորած ոչխարը»» (հմմտ. Ղուկ. 15:5-6):

3. Բարի Հովիվը վտանգում է իր անձը ոչխարի համար: Որքա՜ն մեծ երջանկություն է Հովվի ուսերի վրա լինելը: Մի՞թե ոչխարի համար սրանից ավելի մեծ ապահովություն կարող է լինել, և մի՞թե Հովվի համար սրանից ավելի մեծ ուրախություն կա: Այդժամ Նա պիտի ասի այս խոսքերը. «Իմ ոչխարները ճանաչում են Իմ ձայնը, նրանք օտարի հետևից չեն գնում, այլ փախչում են նրանից, որովհետև չեն ճանաչում օտարների ձայնը» (հմմտ. Հովհ. 10:4-5): «Ես եմ Բարի Հովիվը. ճանաչում եմ Իմ ոչխարներին ու ճանաչվում նրանցից…. Ես Իմ կյանքը կտամ Իմ ոչխարների համար» (Հովհ. 10:14-15):

Հիսուս բացատրում և ընդարձակում է Իր միտքը, երբ հավելում ու ասում է. «Գիշերը, երբ գայլը թափառում է հոտի շուրջը և փորձում է ոչխար հափշտակել, վարձկանը գայլին տեսնելուն պես փախչում է, քանի որ հոտն իրեն չի պատկանում: Մինչդեռ Բարի Հովիվը պաշտպանում է ոչխարներին, և Իր անձը, Իր կյանքը, Իր հոգին ու վերջապես ամեն բան զոհում է նրանց փրկելու համար»:

Այս գրավիչ պատկերը Բարի Հովվի՝ հենց իսկ Հիսուսի դերն է հատկանշում, և այստեղ ի հայտ է գալիս այն մեծ տարբերությունը, որն առկա է Նրա ու մարդկության մյուս բոլոր հովիվների, այսինքն՝ կրոնների հիմնադիրների միջև: Նրանք մարդկանց ասել են. «Հետևե՛ք մեզ, մենք Ձեր առաջնորդն ենք, մենք Ձեր հովիվն ենք»: Նրանք խոսել են հեղինակությամբ և նույնիսկ մեծ իմաստությամբ:

Պետք է խոստովանել, որ բոլոր կրոնների հիմնադիրներն էլ ունեցել են վսեմ և նույնիսկ կարող ենք ասել աստվածային հայտնատեսության դրոշմներ: Կոմֆուցիոսը, Բուդդան, Մովսեսը խոսել են արդարության, ճշմարտության ու գթության մասին, և շատ կետերի առնչությամբ Ավետարանը չի «կամենա» նզովք կարդալ նրանց անվան ու վարդապետության վրա:

Նրանք բոլորը մեծածավալ աշխատանքներ են տարել, ունկ են խոնարհել մարդու հոգուն՝ լսելու համար աստվածային ձայնի տկար, հազիվ լսելի արձագանքը: Ահա՛ թե ինչ են նրանք կարողացել անել:

Սակայն կա մի կետ, որը պակասում է բոլոր այդ հովիվների մեջ և որով զատորոշվում է Նա, Ով կոչվում է «Բարի Հովիվ»: Մյուս բոլոր հովիվներն իրապես վարդապետներ, «տերեր» եղան, բայց երբևէ չեղան «զոհեր»: Նրանք բարձրացան «պատվանդանի» վրա, որտեղից խոսեցին իրենց երկրպագող աշակերտների հետ, բայց երբևէ չբարձրացան Խաչի՛ վրա: Նրանք իրենց իմաստությունը տվեցին մարդկանց, բայց չտվեցին իրենց կյանքը: Բարի Հովիվն Իր կյանքն է տվել և տալիս է Իր ոչխարների համար:

Հաճախ հակառակության ոգով համեմատում են Քրիստոսի կյանքը Բուդդայի կյանքի հետ ու թե՛ մեկին, թե՛ մյուսին բնորոշող հատկանշական եզրեր են գտնում: Սակայն անհրաժեշտ է, որ այս համեմատականը մինչև վերջ տարվի և նրանց կյանքը համեմատելուց հետո պետք է համեմատվի նաև նրանց մահը: Օ՜, այստեղ արդեն ամենաչնչին նմանություն իսկ չկա:

Բուդդան 80 տարեկանում զգաց մոտալուտ մահը, և նրա մահը խաղաղ ու քաղցր եղավ: Նա կամեցավ մեռնել բացօթյա, բնության գեղեցկության մեջ՝ շրջապատված իր ամենասիրելի աշակերտներով: Երբ նրան հարցրին, թե ի՞նչ ձևով կուզեր թաղվել, նա պատասխանեց. «Թագավորի պես»: Ավելի ուշ այսպիսի պատասխան պիտի տար պարտված թագավորներից մեկը Ալեքսանդր Մեծին: Եվ Բուդդայի հուղարկավորությունն իր փափագի համաձայն կատարվեց արքայական մեծ շուքով:

Մարդկային բոլոր տերերը, բոլոր առաջնորդներն ունեցել են իրենց փառքի ու զորության ժամը: Արդ, Հիսուս էլ ունեցավ իր ժամը, որի մասին ասաց. «Բայց Ես հենց այս բանի համար եմ եկել այս ժամին» (Հովհ. 12:27, տե՛ս Հովհ. 2:4): Սակայն այդ «ժամին» Հիսուս մեռավ իբրև մի չարագործ, մեռավ սարսափելի և անվանարկիչ մահով:

Արդ հարցնում եմ Ձեզ. մի՞թե նմանություն կա Բուդդայի մահվան ու Հիսուսի մահվան միջև: Նայեցե՛ք Հիսուսին՝ Գողգոթայի խաչի վրա: Նայեցե՛ք նաև Բուդդային՝ իր փառահեղ և մեծաշուք մահաբեմի վրա: Հարցնում եմ Ձեզ. Դուք, որ ըստ էության չեք թափանցել փրկարար զոհագործության խորհրդի խորքերը, կուզենայի՞ք հանել Հիսուսի փշե պսակը, կուզենայի՞ք ջնջել Գողգոթայի եղերադեպը, կուզենայի՞ք, որ Խաչը «դադարեր» իր թևերը տարածել մարդկության վրա, ա՛յն մարդկության, որը մեղանչում ու մեռնում է: Ո՛չ և ո՛չ, Դուք չէիք ուզի դա, վստահ եմ, որ չէիք ուզի:

Եվ գիտե՞ք՝ որն է այն ներգործությունը, այն հմայքը, որով քրիստոնեությունը տակավին ներազդում է Ձեր հոգուն և սրտին: Դա փրկագործության անհասկանալի վարդապետությունն է, Աստծու ա՛յն վարդապետությունը, ըստ որի՝ Տերը սիրում է այնպիսի մի սիրով, որը միայն կարող է Ինքն Իրեն տալ: Աստված սիրում է և Ինքն Իրեն է ընծայում անսպառորեն, անսահմանաբար: Նա սիրում և Իրեն զոհաբերում է մինչև իսկ Խաչի մահվամբ:

Այո՛, չպետք է տարակուսել, որ Քրիստոսի այդ անդիմադրելի հրապույրը, բոլոր մարդկանց վրա ներազդող այդ հրաշալի հմայքն անգամ մեղքը չի կարող վատթարացնել, քանի որ Նա Բարի և Միակ Հովիվն է, որ, մեզ Իր կյանքը տալով, հավիտյան մեզ վրա թագավորելու իրավունքն է ստացել:

Այսպես ուրեմն, երբ մենք մեր փրկության համար Իր կյանքը զոհող մի Հովիվ ունենք, ապա այլևս վախ չկա, չկա վտանգ, չկա թշնամի, չկա սով: Բավական է միայն, որ մենք առանց տարակուսելու հետևենք Նրան, Նրա կողքով քայլենք, ընթանանք՝ առանց հեռանալու, Նրա հետևից գնանք՝ առանց մտահոգվելու, թե ուր ենք տարվում, հնազանդությամբ և վստահությամբ Նրա կողքին լինենք, մինչև հասնենք մահվան ստվերների ձորն ու այնտեղից էլ անցնենք հավիտենականության լուսեղեն խորաններ:

Քարոզս ավարտում եմ Հայ Եկեղեցու սուրբ հայրերի հորինած այս աղոթքով, որն ուղղված է հավիտենական բարի Հովվին՝ Հիսուս Քրիստոսին. «Քաջ, բարի և հավիտենական Հովիվ, նայի՛ր և խնամի՛ր Քո բանական հոտին, որին շուրջդ հավաքեցիր Քո գթությամբ: Տե՛ր, մենք ամենքս Քո առջև ենք և աչքներս հառել ենք Քո ողորմությանն ու գթությանը: Ամենքին օրհնի՛ր, ամենքին իմաստնացրո՛ւ, ամենքին լուսավորի՛ր և ամենքին պարգևի՛ր Երկնքի Արքայությունդ, քանի որ Դու ես կյանքի Տերն ու ողորմությունների Աստված, և Քեզ վայել է փառք, իշխանություն ու պատիվ այժմ և միշտ և հավիտյանս հավիտենից». ամեն:

 

Տեր Ղևոնդ վրդԴուրյան, «Պարզ քարոզներ», Դ հատորՓարիզ, 1929 թ.

Արևելահայերենի վերածեց Գևորգ սրկ. Կարապետյանը

 

27.05.21
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․