Գրքեր

Մեծ պահքի խոհեր

«Ինձ ցողի՛ր մշտիկով, որ սրբանամ,

Լվա՛, որ ես ձյունից ավելի սպիտակ լինեմ» (Սաղմ. 50. 9):

Մեծ պահքի Արևագալն իր հոգեշունչ երգերով նոր շունչ ու թարմություն է բերում մեր բարեպաշտական զգացումներին: Պարզ ու հոգեպարար բանաստեղծության միջոցով Շնորհալու քաղցրախոս քնարը դեպի աստվածային լույսն է բարձրացնում ամենքիս հոգիները, որոնք ձերբազատվում են երկրավոր ծանրությունից և ստորաքարշ հակումներից:

Երանի՜ թե հոգեկան հափշտակության այդ վերամբարձ ալիքն այդքան շուտ տեղի չտար աշխարհիկ մտահոգությունների ու կրքերի հորձանքներին, և հոգիները մշտապես սավառնեին այն լուսափայլ բարձունքներում, որոնց բաղձանքով տոչորվեց առաքյալը, երբ Թաբոր լեռան պայծառափայլ գագաթին բացականչեց. «Տե՛ր, լավ է, որ մենք այստեղ մնանք»:

Անշուշտ սաղմոսերգուն այդ տեսլական հեռանկարին է ուղղում մեր հայացքը ձյունափայլ մաքրության և ներքին սրբության իր խորը փափագով. «Ինձ ցողի՛ր մշտիկով, որ սրբանամ, լվա՛, որ ես ձյունից ավելի սպիտակ լինեմ»: Եվ մի՞թե սա չէ պահքի ժուժկալության ու ապաշխարության հեծեծագին տքնության գլխավորագույն նպատակը:

Մեծ պահքը բարոյական ինքնաքննության, վերածնունդի և կազդուրման բեղուն շրջան է: Եկեղեցու «հանդիսավոր սուգը» ասես խորհրդանիշն է ապաշխարողի այն գիտակից և փրկարար տրտմության, ըստ որի՝ հավատացյալը խորհում է, որ ինքը հեռացել է Աստծուց, որ չի կարողացել դառնալ քրիստոնեական սրբության մարմնացումը, որ ինքը սրբության մաքրագործող ջրի ուժգին պապակ է զգում: Այսպիսիների համար է Տիրոջ մեծ երանությունը. «Երանի՜ սգավորներին, որովհետև նրանք պիտի մխիթարվեն»:

Ըստ այսմ՝ նախամարդու՝ դրախտից վտարվելու պատմությունը այդ եկեղեցական սգավորումի հիմքն է: Այս սուգը երբևէ ժամանակավրեպ չէ, ինչպես կարծում են «արդիականները» և սկեպտիկները, այլ ջինջ ու թափանցիկ այլաբանություն է, և բոլոր ժամանակների կրոնական մարդը կարող է այդ սգի մեջ գտնել իր բարոյական դիմագիծը, իր հոգու եղերական ու սրտահույզ դրաման:

Չէ՞ որ չարը, մեղքը իր անդիմադրելի հրապույրներով, իր բազմակերպ, առինքնող հնարամտություններով օձի նման սողոսկում, մտնում է մարդու ներաշխարհ և նրա հոգու անբիծ շուշանների ու քնքուշ ծաղիկների վրա ներարկում է իր մահաբեր թույնը: Եվ ինչպես թոշնելով՝ ծաղիկը կորցնում է իր անուշ բույրն ու գեղեցիկ տեսքը, այդպես էլ հոգիներն են զրկվում ամեն բարիքից և աստվածատուր շնորհներից: Այս տխուր փորձառությունը հանրային բնույթ ունի, ուստի ապաշխարող սաղմոսերգուի սրտագրավ աղաղակը արձագանք է գտնում յուրաքանչյուրի հոգում, որը փափագում է այն ճշմարիտ կյանքը, որն Ավետարանն է խոստանում մեզ:

Ապաշխարությամբ կարելի է գիտակցել բարոյական տկարությունները և խորաթափանց, անաչառ քննությամբ էլ կարելի է տեսնել անձի անկումներն ու սայթաքումները, վերլուծել դրանց դրդապատճառները և սրտաբուխ ու անկեղծ զղջումով, ներքին փոփոխությամբ և վերածնունդով փափագել Աստծու մոտ գնալը: Դա տեղի կունենա միայն այնժամ, երբ ըստ առաքելական բացատրության՝ հին մարդը կմերկանա իր հին հանդերձանքից, խորհուրդներից, զգացումներից և կամքից ու կզգեստավորվի նորով՝ քրիստոնեական սուրբ իդեալով և Տիրոջ առաջնորդությամբ:

Կեղծիքը, ձևապաշտությունն ու արտաքնահարդար պերճանքը բոլորովին օտար են հոգևոր անդաստանին: Ինչպիսի՜ արդար զայրույթով Հիսուս խարազանեց փարիսեցիների կեղծավորությունը, և երկնային ինչպիսի՜ շանթեր արձակեց նրանց գլխին, քանի որ նրանք, օրենքի տառին կառչած, անհաղորդ էին հոգու և ներաշխարհի սրբությանը: «Վա՜յ ձեզ, կեղծավորներիդ՝ դպիրներիդ ու փարիսեցիներիդ, որ մաքրում եք բաժակի ու պնակի դրսի կողմը, մինչ ներսինը ձեռք եք բերել հափշտակությամբ և անարդարությամբ: ….որ նման եք գաջով սպիտակեցրած գերեզմանների, որոնք արտաքնապես գեղեցիկ են երևում, մինչ ներսից լի են մեռելների ոսկորներով ու ամեն տեսակի պղծությամբ: Դուք նույնպես արտաքինից մարդկանց արդար եք երևում, մինչ ներսից լի եք կեղծավորությամբ ու անօրենությամբ»:

Ուրեմն պահքը, որ բարոյական նկարագիր ունի, ժուժկալության և բարեգործության հրավեր է մեզ համար: Աստծու թագավորությունը կերակուր ու ըմպելիք չէ, այլ խաղաղություն, արդարություն և սրբություն: Որքա՜ն պերճախոս ու պարտավորեցնող են պահքի մասին մարգարեի պատգամները, որտեղ թրթռում է Ավետարանի աստվածային շունչը և ներքին փոփոխության ու բարեգործ կյանքի բարի պտուղները հիանալի ներդաշնակություն են ստեղծում. «Եթե պարանոցդ կորացնես օղակի նման ու տակդ քուրձ ու մոխիր տարածես, սակայն այդ էլ չեմ համարի ծոմ և ընդունելի օր: ….այլ քանդի՛ր անիրավության հանգույցը, վերացրո՛ւ քո վաճառականական խարդախությունը, արձակի՛ր նեղյալներին, պատռի՛ր բոլոր անիրավ մուրհակները, քաղցածներին բաժանի՛ր քո հացը և անօթևան աղքատներին տա՛ր քո տունը, եթե մերկ մարդ տեսնես, հագցրո՛ւ նրան: Այն ժամանակ կապաքինվեն բարոյական վերքերդ, արդարությունը կառաջնորդի քեզ, Տիրոջ փառքը կերջանկացնի քեզ, քո Աստված կօգնի քեզ՝ հագեցնելով պապակած հոգիդ և պարարտացնելով ոսկորներդ, ու դու կնմանվես ջրառատ պարտեզի և անսպառ աղբյուրի»:

Մարդ իր բոլոր բարոյական անկումների ժամանակ կարող է մերձենալ Աստծուն իբրև սիրալիր և ներողամիտ Հոր: Սակայն դրա համար անհրաժեշտ է իսպառ հեռանալ արատավոր անցյալից և նորոգ կյանքի վերաստեղծումով սրբության խորան կանգնեցնել իր իսկ հոգում մշտապես Տիրոջ հետ հաղորդակցության մեջ լինելու համար, ըստ առաքյալի այն փորձառության, համաձայն որի վերջինս ասում է. «Քրիստոս է, որ ապրում է իմ մեջ»:

Արևաբաղձ բույսերի նման մարդն էլ աստվածատենչ էակ է, որ ձգտում է Աստծուն և բարձրանում է դեպի Նա: Աստծով է սնվում մարդու հոգին, առատանում նրա հանճարը, Աստծո՛վ է հավերժանում մարդու գոյությունը: Առանց Աստծու մենք որս ենք խավարի և ավար՝ անէության համար:

 

Տեր Մեսրոպ արք. Նարոյան

«Դպրեվանքյան քարոզներ», Փարիզ, 1929 թ.

Արևելահայերենի փոխադրեց Գևորգ սրկ. Կարապետյանը

 

10.03.21
ԲաԺանորդագրվել
Ընթերցել նաև
Օրհնությամբ ՝ ԱՀԹ Առաջնորդական Փոխանորդ Տ․ Նավասարդ Արքեպիսկոպոս Կճոյանի
Կայքի պատասխանատու՝ Տեր Գրիգոր քահանա Գրիգորյան
Կայքի հովանավոր՝ Անդրանիկ Բաբոյան
Web page developer A. Grigoryan
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի 2014թ․